Kunstmatige intelligentie ontwikkelt zich razendsnel en leerlingen maken er al volop gebruik van. Voor docenten en scholen rijst de vraag: hoe benutten we de kansen van AI, zonder de kern van goed onderwijs uit het oog te verliezen? Tijdens de jaarlijkse NOLAI-meetup 2025 in de Vasim te Nijmegen werd duidelijk dat de sleutel ligt in samenwerking: tussen mens en technologie, en tussen leraren, onderzoekers en ontwikkelaars.
AI in het onderwijs: samen bouwen aan een hybride toekomst
Tijdens de jaarlijkse meetup van het Nationaal Onderwijs Lab AI (NOLAI) stond de vraag centraal hoe AI het onderwijs kan versterken. NOLAI, inmiddels drie jaar actief, is een landelijk samenwerkingsverband waarin leraren, onderzoekers en bedrijven gezamenlijk werken aan de ontwikkeling van AI-toepassingen die écht aansluiten bij de praktijk.
Mens én technologie
In haar keynote benadrukte dr. Inge Molenaar (NOLAI) dat de toekomst niet draait om een keuze tussen mens of technologie, maar om samenwerking. De kernvraag: wat willen we met AI in het onderwijs, en hoe geven we dat samen vorm?
Onderzoek laat zien dat slechts 22% van de onderwijstaken volledig door AI kan worden overgenomen. Het onderwijs blijft dus in de kern menselijk, maar AI kan leraren wel ondersteunen en versterken. De uitdaging is om de juiste taakverdeling te vinden: wat laat je AI doen, en waar ligt juist de kracht van de leraar?
Co-creatie en praktijkgericht onderzoek
Een van de sterke punten van NOLAI is de nadruk op co-creatie. Leraren, onderzoekers en bedrijven ontwikkelen samen oplossingen voor vraagstukken uit de klas. Zo ontstaat technologie die niet alleen in theorie werkt, maar ook in de praktijk van waarde is.
Leerlingen en de balans tussen leren en presteren
Leerlingen maken steeds vaker gebruik van AI, maar dit brengt ook nieuwe vraagstukken met zich mee. Hoe zorg je dat AI het leren ondersteunt in plaats van vervangt? Hoe voorkom je dat ongelijkheid wordt versterkt? Volgens Molenaar is het daarom cruciaal dat leraren leerlingen begeleiden in het bewust en verantwoord inzetten van AI.
Interessant is dat de combinatie mens + AI niet automatisch de beste resultaten oplevert. Uit een recente meta-analyse (Vaccaro, Almaatouq & Malone, 2024) blijkt dat dit per context verschilt: soms werkt het beter, soms juist niet. Dit vraagt om een kritische blik en voortdurende afstemming.
Drie manieren waarop AI kan bijdragen
Molenaar onderscheidt drie perspectieven op AI in het onderwijs:
- Vervanging – AI neemt routinetaken over, zoals nakijken.
- Aanvulling – AI geeft leraren extra inzichten.
- Verrijking – AI maakt nieuwe vormen van onderwijs mogelijk, zoals gepersonaliseerde leerroutes.
De kunst is om deze perspectieven bewust te combineren, passend bij de visie van een school.
Samen richting geven
AI in het onderwijs bevindt zich nog in een ‘fluïde fase’, aldus Molenaar. Er zijn veel vragen, maar juist dat biedt ruimte om samen richting te geven. Leraren spelen daarin een sleutelrol: zij bepalen hoe AI in de klas wordt ingezet en hoe leerlingen er bewust mee leren werken.
Haar boodschap is helder: laat de toekomst van AI in het onderwijs niet alleen aan de technologie over, maar maak als onderwijsprofessionals samen keuzes die passen bij de waarden van goed onderwijs.
Over de auteur
